ფონის ფოტო: GTour (gtour.ge)
რეგულაციები › ჯანდაცვის სისტემა
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა საკუთრების ფორმით უპირატესად კერძოა, თუმცა ძირითადად საჯაროდ ფინანსდება უნივერსალური ჯანდაცვის პროგრამის მეშვეობით. სისტემის სტრუქტურის გაგება — ვინ არეგულირებს რას, როგორ კლასიფიცირდება დაწესებულებები და როგორ მუშაობს სამსაფეხურიანი მიმართვიანობის სისტემა — აუცილებელია ნებისმიერი საერთაშორისო სპეციალისტისთვის, ინვესტორისთვის ან აკრედიტაციის ორგანოსთვის, რომელიც საქართველოს ჯანდაცვის სფეროში მოღვაწეობს.
სახელმწიფოს ძირითადი ორგანოები
| ორგანო | სახელწოდება ქართულად | როლი |
|---|---|---|
| MoLHSA იძულებით გადაადგილებულ პირთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო | შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტრო | პოლიტიკა, კანონმდებლობა, ბიუჯეტი; ზედამხედველობს ყველა ჯანდაცვის სააგენტოზე; საერთაშორისო სანიტარიული წესების ეროვნული სამომლაპარაკებლო პუნქტი |
| NCDC დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი | დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი | ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობა; ინფექციების პრევენციისა და კონტროლის ეროვნული პროგრამა; ლაბორატორია (ლუგარის ცენტრი); ეროვნული იმუნიზაციის პროგრამა; ჯანმრთელობის სტატისტიკა |
| RAMA სამედიცინო საქმიანობის მარეგულირებელი სააგენტო | სამედიცინო საქმიანობის მარეგულირებელი სააგენტო | ჯანდაცვის დაწესებულებათა ლიცენზირება; ინსპექტირება; პროვაიდერებზე შეტანილი საჩივრები; სამედიცინო მოწყობილობების ზედამხედველობა |
| MRPA სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო | სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო | მედიკამენტების რეგისტრაცია; GMP ინსპექტირება; აფთიაქების ლიცენზირება; ფარმაკოვიგილანცია; კონტროლირებადი ნივთიერებები |
| SSA სოციალური მომსახურების სააგენტო | სოციალური მომსახურების სააგენტო | საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ადმინისტრირება; პროვაიდერებთან კონტრაქტირება და გადახდა; შემოსავლის გათვალისწინებით სოციალური დახმარება |
| FSA სურსათის ეროვნული სააგენტო | სურსათის ეროვნული სააგენტო | სურსათის უვნებლობის სტანდარტები, ინსპექტირება და აღსრულება; კვებითი დაავადებების გავრცელების კოორდინაცია NCDC-სთან |
სამდონიანი მიმართვიანობის სისტემა
| დონე | დაწესებულების სახეობები | მომსახურებები | შესვლის წერტილი |
|---|---|---|---|
| პირველადი | ოჯახის ექიმის ორდინატურები (ინდივიდუალური ან ჯგუფური); სოფლის ამბულატორიული პუნქტები (ამბულატორია); ქალთა ჯანმრთელობის ცენტრები | პირველადი კონტაქტის მოვლა; პრევენციული მომსახურებები; ქრონიკული დაავადებების მართვა; მშობიარობამდელი მეთვალყურეობა; იმუნიზაცია; მიმართვა მეორად დონეზე | მოსახლეობის რეგისტრაცია ოჯახის ექიმთან; პირდაპირი წვდომა სასწრაფო შემთხვევებისთვის |
| მეორადი | რაიონული/რეგიონული საავადმყოფოები (ჩვეულებრივ 50–300 საწოლი); მრავალპროფილური ამბულატორიული კლინიკები; ერთდღიანი ქირურგიის ცენტრები | სპეციალისტის ამბულატორიული კონსულტაციები; სტაციონარული მოვლა გავრცელებული მდგომარეობებისთვის; ზოგადი ქირურგია; მეანობა; დიაგნოსტიკური ვიზუალიზაცია; ლაბორატორია | მიმართვა პირველადი დონიდან ან პირდაპირი წვდომა (თანაგადახდის პირობებით საყოველთაო ჯანდაცვის ფარგლებში) |
| მესამეული | თბილისის, ქუთაისის, ბათუმის მსხვილი საავადმყოფოები (როგორც წესი, 300–1,000+ საწოლი); სპეციალიზებული ცენტრები (ონკოლოგია, გულის ქირურგია, ტრანსპლანტაცია, ტრავმა) | რთული ქირურგიული ჩარევები; ინტენსიური თერაპია; ორგანოთა ტრანსპლანტაცია; ონკოლოგიური მკურნალობა; ნეიროქირურგია; დამწვრობა; ახალშობილთა კომპლექსური მოვლა | მეორეული რგოლიდან მიმართვა ან პირდაპირი გადაუდებელი დახმარების სახით; მსხვილი საავადმყოფოები ასევე ასრულებენ რეგიონული სარეფერო ცენტრების ფუნქციას |
საავადმყოფო სექტორის სტრუქტურა
საქართველოს საავადმყოფო სექტორი უმეტესწილად კერძო საკუთრებაშია — ეს არის 2000-იანი წლების დასაწყისში სახელმწიფო ჯანდაცვის დაწესებულებათა პრივატიზაციისა და 2010-იან წლებში სავსებითი ჯანდაცვის დაფარვის (UHC) შემოღების შემდეგ კერძო ინვესტიციების დაჩქარებული ზრდის პირდაპირი შედეგი. უმსხვილეს კერძო საავადმყოფო ჯგუფებს შორის გამოირჩევა Evex Medical Corporation (~40 დაწესებულება), Aversi Clinic, GPC (Georgian-American Medical Centre), დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტის საავადმყოფო და რამდენიმე მსხვილი დამოუკიდებელი საავადმყოფო თბილისში. სახელმწიფო ინარჩუნებს მცირე რაოდენობის სპეციალიზებული დაწესებულებების საკუთრებას, მათ შორის ეროვნული ტუბერკულოზის ცენტრის, სახელმწიფო ფსიქიატრიული საავადმყოფოებისა და სამხედრო საავადმყოფოების. ყველა საავადმყოფოს ევალება RAMA-ს მიერ ლიცენზირება, ხოლო UHC-ში მონაწილე დაწესებულებები ვალდებულნი არიან, დადონ ხელშეკრულება SSA-სთან.
გეოგრაფიული განაწილება და დისბალანსი
ჯანდაცვის რესურსები მეტწილად კონცენტრირებულია თბილისში, სადაც განლაგებულია ლიცენზირებული საავადმყოფო საწოლების დაახლოებით 50%, თუმცა ქალაქი მოსახლეობის მხოლოდ 25%-ს ემსახურება. ქუთაისი (იმერეთის რეგიონი) და ბათუმი (აჭარა) მეორეხარისხოვანი ჯანდაცვის კვანძებია. სოფლის და მთის რეგიონები (სვანეთი, თუშეთი, ხევსურეთი, რაჭის ნაწილი) მნიშვნელოვან ხელმისაწვდომობის გამოწვევებს აწყდებიან — სპეციალისტური სერვისების სიმწირე, რთული რელიეფი, გზების სეზონური ჩაკეტვა და მოსახლეობის დაბერება. მთავრობამ სოფლის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით მხარი დაუჭირა სათემო ამბულატორიებს (პირველადი სამედიცინო დახმარების პუნქტებს) და ტელემედიცინის საპილოტე პროგრამებს, თუმცა დისპარიტეტები ჯანდაცვის სისტემის მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება.
მარტივი ენით
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა აერთიანებს სახელმწიფოს მნიშვნელოვან როლს შემსყიდველისა და რეგულატორის სახით და ძირითადად კერძო სექტორს, რომელიც მომსახურებას უწევს მოსახლეობას. დახმარება ორგანიზებულია პირველადი, მეორადი და მესამეული დონეების მიხედვით, ხოლო საავადმყოფოების უმეტესობა კერძო საკუთრებაშია.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი
ძირითადი ქმედებების ჩამონათვალი
- გაარკვიეთ, რომელი სახელმწიფო ორგანო რაზეა პასუხისმგებელი (იხ. ზემოთ მოცემული ცხრილი)
- სადაც შესაძლებელია, გამოიყენეთ პირველადი ჯანდაცვა, როგორც კონტაქტის პირველი წერტილი
- შეამოწმეთ დაწესებულების ლიცენზირებისა და აკრედიტაციის სტატუსი
- გაითვალისწინეთ ხელმისაწვდომობის რეგიონული განსხვავებები
საერთაშორისო სახელმძღვანელო დოკუმენტები
კითხვები და პასუხები
ვის საკუთრებაშია საავადმყოფოების უმეტესობა?
მომსახურების გამწევთა უმეტესობა კერძოა, 2007–2012 წლების პრივატიზაციის რეფორმების შედეგად (წყარო: P4H).
სად არის განმარტებული დაფინანსება?
დაკავშირებული გვერდები
საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო — ჯანდაცვის სისტემის ინფორმაცია
ქართული წყაროს გახსნა →დამატებითი საცნობარო წყარო →MoLHSA-ს ვებგვერდი (ქართულ და ინგლისურ ენებზე). ჯანმო-ს საქართველოს წარმომადგენლობა უზრუნველყოფს გარე შეფასებებსა და სისტემურ მონაცემებს.
გამოქვეყნებულია საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის (PHIG) მიერ · რეგულაციების ცენტრი · PHIG-თან დაკავშირება