ფონის ფოტო: GTour (gtour.ge)
ხელის ჰიგიენა ჯანდაცვასთან ასოცირებული ინფექციების (HAI) პრევენციის ყველაზე ეფექტიანი ღონისძიებაა.[1][3] ჯანმო-ს „5 მომენტის“ ჩარჩო განსაზღვრავს, როდის უნდა ჩატარდეს ხელის ჰიგიენა პაციენტის მოვლისას — ბუნდოვანი მითითებების ნაცვლად ზუსტი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული სისტემა, რომელიც ყველა კლინიკურ შეხვედრაზე ვრცელდება.
5 მომენტი
| მომენტი | როდის | რატომ |
|---|---|---|
| 1 — პაციენტთან კონტაქტამდე | პაციენტთან ან მის უშუალო გარემოსთან შეხებამდე | პაციენტის დაცვა ჯანდაცვის მუშაკის ხელებზე არსებული მავნე მიკროორგანიზმებისგან |
| 2 — ასეპტიკურ პროცედურამდე | ნებისმიერი ასეპტიკური მოქმედების წინ — კათეტერის ჩადგმა, ჭრილობის მოვლა, ვენური წვდომა, მედიკამენტის მომზადება | პაციენტის დაცვა მავნე მიკრობებისგან, მათ შორის საკუთარისგან — ორგანიზმების მოხვედრის თავიდან აცილება სხეულის მოწყვლად უბნებში |
| 3 — ბიოლოგიურ სითხეებთან ექსპოზიციის რისკის შემდეგ | სისხლთან, ბიოლოგიურ სითხეებთან, ლორწოვან გარსებთან, დაზიანებულ კანთან, ჭრილობის სახვევებთან კონტაქტის შემდეგ — მაშინაც კი, თუ ხელთათმანი ეკეთა | ჯანდაცვის მუშაკისა და მოვლის გარემოს დაცვა პაციენტის მავნე მიკროორგანიზმებისგან |
| 4 — პაციენტთან კონტაქტის შემდეგ | პაციენტთან ან მის უშუალო გარემოსთან შეხების შემდეგ — სხვა ზედაპირთან შეხებამდე | მოვლის გარემოსა და სხვა პაციენტების დაცვა ამ პაციენტის მავნე მიკროორგანიზმებისგან |
| 5 — პაციენტის გარემოსთან კონტაქტის შემდეგ | პაციენტის ზონაში ნებისმიერ საგანთან ან ავეჯთან შეხების შემდეგ — პაციენტთან შეხების გარეშეც | მოვლის გარემოსა და სხვა პაციენტების დაცვა პაციენტის ზონის მავნე მიკროორგანიზმებისგან |
ხელის ჰიგიენის ტექნიკა
პაციენტის ზონის კონცეფცია
„5 მომენტის“ ჩარჩო ორ სივრცულ ცნებას ეფუძნება: პაციენტის ზონა (პაციენტი და მისი უშუალო გარემო — საწოლი, საწოლთან მაგიდა, სამედიცინო აღჭურვილობა, გამოძახების ღილაკი) და ჯანდაცვის სივრცე (ყველაფერი პაციენტის ზონის გარეთ). ხელის ჰიგიენა საჭიროა ყოველ ჯერზე, როცა ამ ზონებს შორის საზღვარს ნებისმიერი მიმართულებით კვეთთ. ეს ცნება ხსნის გაურკვევლობას იმის შესახებ, რომელი ზედაპირები „ითვლება“ ხელის ჰიგიენისთვის.
სპირტშემცველი ანტისეპტიკის განთავსების მოთხოვნები
ქართული იპკ სტანდარტები მოითხოვს ანტისეპტიკის დისპენსერებს მომსახურების ადგილზე — ხელის მისაწვდომ მანძილზე, ისე რომ მუშაკს პაციენტის ზონის დატოვება არ დასჭირდეს. ეს ნიშნავს: ყველა პალატის შესასვლელთან; ღია პალატებში ყველა საწოლთან; სამანიპულაციოებში; მედიკამენტების მომზადების ადგილებში; ექთნების პოსტებზე. კედლის დისპენსერები სასურველია პორტატულ ბოთლებთან შედარებით მუდმივი ხელმისაწვდომობისა და შესრულების მონიტორინგისთვის.
შესრულების მონიტორინგი
დაწესებულებებმა ხელის ჰიგიენის შესრულება პირდაპირი დაკვირვებით უნდა შეაფასონ ჯანმო-ს მეთოდით — მომზადებული დამკვირვებელი აკვირდება ჯანდაცვის მუშაკებს და აღრიცხავს შესაძლებლობებსა და ქმედებებს ხუთივე მომენტისთვის. სანდო მონაცემებისთვის რეკომენდებულია მინიმუმ 200 დაკვირვება განყოფილებაზე კვარტალში. შედეგები დროულად უნდა მიეწოდოს გუნდებს. დაწესებულების დონეზე პროგრამის შესაფასებლად რეკომენდებულია ჯანმო-ს ხელის ჰიგიენის თვითშეფასების ჩარჩო (HHSAF).
ASF-ის პაციენტის უსაფრთხოების პოსტერები — უფასო, დასაბეჭდად მზა (A4) · შეინარჩუნეთ ASF-ის ნიშანი
ნებისმიერ დაწესებულებას შეუძლია უფასოდ დაბეჭდოს და გამოფინოს · პოსტერების სრული ბიბლიოთეკა: france-asf.fr/posters/
ქართული წყარო / Georgian original source
ჯანმო-ს 5 მომენტი ხელის ჰიგიენისთვის — კამპანია „გადაარჩინე სიცოცხლე“
ლიტერატურა
- [1] WHO. WHO Guidelines on Hand Hygiene in Health Care: First Global Patient Safety Challenge — Clean Care Is Safer Care. World Health Organization. 2009;—:—. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/9789241597906
- [2] Allegranzi B, Pittet D. Role of hand hygiene in healthcare-associated infection prevention. J Hosp Infect. 2009;73(4):305–315. doi:10.1016/j.jhin.2009.04.019
- [3] Pittet D, Hugonnet S, Harbarth S, et al. Effectiveness of a hospital-wide programme to improve compliance with hand hygiene. Lancet. 2000;356(9238):1307–1312. doi:10.1016/S0140-6736(00)02814-2
- [4] Sax H, Allegranzi B, Uckay I, et al. ‘My five moments for hand hygiene’: a user-centred design approach to understand, train, monitor and report hand hygiene. J Hosp Infect. 2007;67(1):9–21. doi:10.1016/j.jhin.2007.06.004
- [5] WHO. Hand Hygiene Self-Assessment Framework 2010. World Health Organization. 2010;—:—. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/hand-hygiene-self-assessment-framework
გამომცემელი: საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი (PHIG) · იპკ რესურსების ბიბლიოთეკა · დაუკავშირდით PHIG-ს
მარტივი ენით
ჯანმო-ს „ხუთი მომენტი“ ჯანდაცვის მუშაკებს ზუსტად ეუბნება, როდის უნდა დაიმუშაონ ხელები: პაციენტთან შეხებამდე, სუფთა ან ასეპტიკურ პროცედურამდე, ბიოლოგიურ სითხეებთან ექსპოზიციის რისკის შემდეგ, პაციენტთან შეხების შემდეგ და პაციენტის გარემოსთან შეხების შემდეგ.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი
ძირითადი ქმედებების ჩამონათვალი
- ხელების დამუშავება ხუთივე მომენტში
- სპირტშემცველი ანტისეპტიკის გამოყენება, თუ ხელები თვალსაჩინოდ არ არის დაბინძურებული
- სამკაულების მოხსნა და მოკლე ფრჩხილები
- ანტისეპტიკის განთავსება მომსახურების ადგილზე
- შესრულების აუდიტი და გუნდებისთვის უკუკავშირი
საერთაშორისო სახელმძღვანელოები
კითხვები და პასუხები
ცვლის თუ არა ხელთათმანი ხელის ჰიგიენას?
არა. ხელები უნდა დამუშავდეს ხელთათმანის ჩაცმამდე და გახდის შემდეგ.
საპონი თუ ანტისეპტიკი?
რუტინული მომსახურებისთვის სასურველია სპირტშემცველი ანტისეპტიკი; საპონი და წყალი — როცა ხელები თვალსაჩინოდ დაბინძურებულია ან C. difficile-ით დაავადებულ პაციენტზე ზრუნვის შემდეგ.


