ანტიმიკრობული რეზისტენტობა (AMR) გლობალური ჯანმრთელობის ერთ-ერთი უდიდესი საფრთხეა. ეს ეროვნული რეკომენდაცია ადგენს საქართველოს AMR ზედამხედველობის ჩარჩოს — ადამიანის პათოგენებში რეზისტენტობის მონაცემების სისტემურ შეგროვებას, ანალიზსა და ანგარიშგებას კლინიკური პრაქტიკის, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პოლიტიკისა და ანტიმიკრობული საშუალებების რაციონალური გამოყენების წარმართვისთვის.
ზედამხედველობის მიზნები
- AMR-ის ტენდენციების მონიტორინგი პრიორიტეტულ პათოგენებში ქართულ სამედიცინო დაწესებულებებში
- ეროვნულად რეპრეზენტატული AMR მონაცემების მომზადება ჯანმო-ს GLASS-ისთვის
- დაწესებულების დონის AMR მონაცემების მიწოდება ადგილობრივი რაციონალური გამოყენების პროგრამებისთვის
- რეზისტენტობის ახალი მექანიზმების გამოვლენა და ეროვნული რეაგირების სისტემის გაფრთხილება
- AMR-ის ეროვნული სამოქმედო გეგმის ინტერვენციების შედეგების შეფასება
ზედამხედველობის პრიორიტეტული პათოგენები
| პათოგენი | პრიორიტეტული რეზისტენტობა | კლინიკური გარემო |
|---|---|---|
| Staphylococcus aureus | მეთიცილინრეზისტენტობა (MRSA) | ყველა სტაციონარი |
| Enterococcus faecalis / faecium | ვანკომიცინრეზისტენტობა (VRE) | ყველა სტაციონარი |
| Streptococcus pneumoniae | რეზისტენტობა პენიცილინისა და ერითრომიცინის მიმართ | თემი და სტაციონარი |
| Escherichia coli | III თაობის ცეფალოსპორინები (ESBL), ფტორქინოლონები, კარბაპენემები | ყველა გარემო |
| Klebsiella pneumoniae | კარბაპენემები (CRE), ESBL | პრიორიტეტი — ინტენსიური თერაპია |
| Acinetobacter baumannii | კარბაპენემები | პრიორიტეტი — ინტენსიური თერაპია |
| Pseudomonas aeruginosa | კარბაპენემები, ანტიფსევდომონასური პენიცილინები | პრიორიტეტი — ინტენსიური თერაპია |
| Salmonella spp. | ფტორქინოლონები, III თაობის ცეფალოსპორინები | თემი და სასურსათო ჯაჭვი |
| Neisseria gonorrhoeae | ცეფალოსპორინები, აზითრომიცინი | თემი |
| Mycobacterium tuberculosis | რიფამპიცინი (RR-TB), მულტირეზისტენტობა (MDR-TB) | ყველა გარემო — ცალკე ანგარიშგება ტუბერკულოზის პროგრამაში |
ლაბორატორიული სტანდარტები
AMR ზედამხედველობის მონაცემები უნდა მოამზადონ აკრედიტებულმა კლინიკური მიკრობიოლოგიის ლაბორატორიებმა მგრძნობელობის სტანდარტიზებული მეთოდებით. ეროვნული რეკომენდაცია მგრძნობელობის კატეგორიზაციისთვის EUCAST-ის (ანტიმიკრობული მგრძნობელობის ტესტირების ევროპული კომიტეტი) ზღვრულ მნიშვნელობებს იყენებს. ეროვნულ ზედამხედველობაში მონაწილე ლაბორატორიები უნდა ჩაერთონ ხარისხის გარე კონტროლის (EQA) პროგრამებში და შედეგები NCDC-ის მიერ მართულ WHONET-თან თავსებად ეროვნულ ბაზაში შეიტანონ.
ანგარიშგება და უკუკავშირი
მონაწილე დაწესებულებები AMR მონაცემებს NCDC-ს ყოველთვიურად უგზავნიან. NCDC აერთიანებს ეროვნულ მონაცემებს და ყოველწლიურად წარუდგენს ჯანმო-ს GLASS-სა და ევროკავშირის EARS-Net-ს. დაწესებულებები კვარტალურად იღებენ ანგარიშს, სადაც მათი რეზისტენტობის მაჩვენებლები ეროვნულ ნიშნულებს ედრება. არაჩვეულებრივად მაღალი რეზისტენტობა ან ახალი მექანიზმის გამოვლენა დაუყოვნებელი გაფრთხილების ოქმსა და აფეთქების კვლევის პროცედურებს იწვევს.
ანტიმიკრობული საშუალებების რაციონალური გამოყენება
AMR ზედამხედველობის მონაცემები დაწესებულების დონის რაციონალური გამოყენების პროგრამების (ASP) საფუძველია. რეკომენდაცია 50-ზე მეტსაწოლიან ყველა სტაციონარს ავალდებულებს ფორმალური ASP-ის შექმნას: დანიშნული ხელმძღვანელი (ინფექციონისტი ან კლინიკური ფარმაკოლოგი); კარბაპენემებისა და ბოლო რიგის ანტიბიოტიკების ფორმულარული შეზღუდვა; ანტიბიოტიკების დანიშვნის პროსპექტული აუდიტი და უკუკავშირი; შეზღუდული ანტიბიოტიკების დამტკიცების განსაზღვრული წესი; ზედამხედველობის მონაცემებზე დაფუძნებული წლიური ანტიბიოგრამა.
ASF-ის პაციენტის უსაფრთხოების პოსტერები — უფასო, საბეჭდად მზა (A4) · შეინარჩუნეთ ASF-ის ნიშანი
ნებისმიერ დაწესებულებას შეუძლია უფასოდ დაბეჭდოს და გამოფინოს · პოსტერების სრული ბიბლიოთეკა: france-asf.fr/posters/
ორიგინალი წყარო ქართულ ენაზე
AMR ზედამხედველობის ოქმი — NCDC / gapince.org.ge
მარტივი ენით
ეს სახელმძღვანელო აწესრიგებს ანტიმიკრობული რეზისტენტობის ეროვნულ ზედამხედველობას: რომელი ბაქტერიები კონტროლდება, როგორ ტესტავენ და აცნობებენ ლაბორატორიები და როგორ გამოიყენება შედეგები საავადმყოფოებში ანტიბიოტიკების რაციონალური მართვისთვის.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი
ძირითადი ქმედებების ჩამონათვალი
- კულტურის აღება ანტიბიოტიკის დაწყებამდე, სადაც შესაძლებელია
- პრიორიტეტული პათოგენების ტესტირება სტანდარტიზებული მეთოდებით
- შედეგების დროული შეტყობინება ეროვნულ სისტემაში
- ადგილობრივი რეზისტენტობის მონაცემების მიწოდება მკურნალი ექიმებისთვის
- ანტიმიკრობული მართვის პროგრამა ყველა საავადმყოფოში
- მონაწილეობა ხარისხის გარე შეფასებაში
საერთაშორისო სახელმძღვანელოები
- ჯანმო-ს ანტიმიკრობული რეზისტენტობისა და გამოყენების გლობალური ზედამხედველობის სისტემის (GLASS) ანგარიში 2022
- ჯანმო — ანტიმიკრობული რეზისტენტობის ფაქტების ფურცელი
- ECDC — ანტიმიკრობული რეზისტენტობა
კითხვები და პასუხები
რატომ არის ზედამხედველობა მნიშვნელოვანი?
ადგილობრივი მონაცემების გარეშე ექიმები ბრმად ნიშნავენ. ზედამხედველობა აჩვენებს, რომელი ანტიბიოტიკები მოქმედებს კვლავ და წარმართავს მკურნალობის ოქმებს.