ეს არის საქართველოს ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის (IPC) ძირითადი კლინიკური გაიდლაინი — ფუნდამენტური დოკუმენტი, რომელიც ქართულ სამედიცინო დაწესებულებებში ჯანდაცვასთან ასოცირებული ინფექციების (HAI) პრევენციის სტანდარტს განსაზღვრავს. ის შეესაბამება ჯანმო-ს IPC ძირითადი კომპონენტების სახელმძღვანელოებსა და ევროპულ სტანდარტებს.
მიზანი და მოქმედების სფერო
გაიდლაინი ვრცელდება საქართველოს ყველა სტაციონარულ და ამბულატორიულ დაწესებულებაზე. ის ადგენს IPC-ის მინიმალურ მოთხოვნებს, რომლებიც დაწესებულებებმა ხარისხის გაუმჯობესებისა და პაციენტის უსაფრთხოების შიდა სისტემების ნაწილად უნდა დანერგონ (მინისტრის ბრძანება №01-63/ნ-ის მოთხოვნით). ის საქართველოში ჯანდაცვის აკრედიტაციის IPC სტანდარტების ძირითადი საცნობარო დოკუმენტია.
სტანდარტული სიფრთხილის ზომები
სტანდარტული სიფრთხილის ზომები IPC-ის მინიმალური ზომებია, რომლებიც ყველა პაციენტზე ვრცელდება, მიუხედავად დადგენილი თუ საეჭვო ინფექციური სტატუსისა. ქართული გაიდლაინი სტანდარტული სიფრთხილის შემდეგ კომპონენტებს განსაზღვრავს:
- ხელის ჰიგიენა — IPC-ის ყველაზე ეფექტიანი ზომა; ჯანმო-ს 5 მომენტის ოქმი სავალდებულოა ყველა კლინიკური პერსონალისთვის
- პირადი დაცვის საშუალებები (PPE) — ხელთათმანები, ხალათები, ნიღბები და თვალის დაცვა ექსპოზიციის მოსალოდნელი რისკის მიხედვით
- სასუნთქი გზების ჰიგიენა და ხველის ეტიკეტი — სამედიცინო დაწესებულებაში მყოფი ყველა პირისთვის
- უსაფრთხო ინექციის პრაქტიკა — ერთი ნემსი, ერთი შპრიცი, ერთი პაციენტი
- პოტენციურად დაბინძურებული აღჭურვილობისა და ზედაპირების უსაფრთხო მოპყრობა
- სამედიცინო ნარჩენების უსაფრთხო მართვა — ტექნიკური რეგლამენტის №294-ის შესაბამისად
- პაციენტის სათანადო განთავსება
გადაცემის გზაზე დაფუძნებული სიფრთხილის ზომები
ცნობილი ან საეჭვო ინფექციური მდგომარეობის მქონე პაციენტებისთვის სტანდარტულ ზომებს ემატება გადაცემის გზაზე დაფუძნებული ზომები. გაიდლაინი სამ კატეგორიას განსაზღვრავს:
| სიფრთხილის ტიპი | ჩვენებები | ძირითადი ზომები |
|---|---|---|
| კონტაქტური სიფრთხილე | MRSA, C. difficile, VRE, ჭრილობის ინფექციები, კანის პარაზიტოზები | ხელთათმანი და ხალათი ყოველი კონტაქტისას; ცალკე აღჭურვილობა; სასურველია ერთადგილიანი ოთახი |
| წვეთოვანი სიფრთხილე | გრიპი, ყივანახველა, მენინგოკოკური მენინგიტი, წითურა | ქირურგიული ნიღაბი 1 მეტრის რადიუსში; ერთადგილიანი ოთახი ან სივრცითი გამიჯვნა; კარი შეიძლება ღია დარჩეს |
| აეროგენული სიფრთხილე | ტუბერკულოზი, წითელა, ჩუტყვავილა, SARS-CoV-2 (აეროზოლის წარმომქმნელი პროცედურები) | N95/FFP2 რესპირატორი; უარყოფითი წნევის ოთახი; კარი დახურულია; შესვლა შეზღუდულია |
ხელის ჰიგიენა
სტერილიზაცია და დეზინფექცია
გაიდლაინი სამედიცინო მოწყობილობების ხელახალი დამუშავებისთვის სპოლდინგის კლასიფიკაციას იყენებს: კრიტიკული საგნები (ხვდება სტერილურ ქსოვილში ან სისხლძარღვთა სისტემაში) სტერილიზაციას საჭიროებს; ნახევრად კრიტიკული (ეხება ლორწოვან გარსს) — მაღალი დონის დეზინფექციას; არაკრიტიკული (ეხება ხელუხლებელ კანს) — დაბალი დონის დეზინფექციას ან წმენდას. გარემოს ზედაპირები კლასიფიცირდება და იწმინდება დაწესებულებაში ინფექციის რისკის ზონის მიხედვით.
სამედიცინო ნარჩენების მართვა
სამედიცინო ნარჩენი წარმოქმნის ადგილზე უნდა დაიყოს: (1) ინფექციურ ნარჩენად — ბასრი საგნები, სისხლით გაჟღენთილი მასალა, კულტურები; (2) ქიმიურ/ფარმაცევტულ ნარჩენად; (3) ზოგად არასაშიშ ნარჩენად. განთავსება უნდა შეესაბამებოდეს მთავრობის ტექნიკურ რეგლამენტს №294 სამედიცინო ნარჩენების მართვის შესახებ. ბასრი საგნები გაჭოლვისადმი მდგრად კონტეინერებში უნდა მოთავსდეს; კონტეინერი 75%-ზე მეტად არ უნდა შეივსოს.
HAI ზედამხედველობა
გაიდლაინი ყველა სტაციონარს ავალდებულებს HAI-ის აქტიურ ზედამხედველობას. ზედამხედველობის მინიმალური კომპონენტებია: ქირურგიული ჩარევის მიდამოს ინფექციის (SSI) ზედამხედველობა განსაზღვრული პროცედურებისთვის; შარდის კათეტერთან ასოცირებული ინფექცია (CAUTI); ცენტრალურ ვენურ კათეტერთან ასოცირებული სისხლის ინფექცია (CLABSI); ხელოვნურ ვენტილაციასთან ასოცირებული მოვლენები (VAE) ინტენსიურ თერაპიაში. ზედამხედველობის მონაცემები უნდა მიეწოდოს კლინიკურ გუნდებს და გამოიყენებოდეს ხარისხის გასაუმჯობესებლად. დაწესებულებაში HAI-ის ტვირთის შესაფასებლად რეკომენდებულია წერტილოვანი პრევალენტობის კვლევები (PPS) ჯანმო-ს მეთოდოლოგიით.
IPC პროგრამის მოთხოვნები
ქართულ სამედიცინო დაწესებულებებს უნდა ჰქონდეთ დაწესებულების დონის IPC პროგრამა ჯანმო-ს რვა ძირითადი კომპონენტით: IPC პროგრამა; IPC გაიდლაინები; IPC განათლება და სწავლება; HAI ზედამხედველობა; მულტიმოდალური სტრატეგიები; მონიტორინგი, აუდიტი და უკუკავშირი; დაკომპლექტება და საწოლების დატვირთვა; შენობა-ნაგებობა და აღჭურვილობა. IPC კომიტეტში უნდა შედიოდნენ დაწესებულების დირექტორი ან მოადგილე, IPC-ის საკონტაქტო პირი, ძირითადი განყოფილებების უფროსი ექთნები, მიკრობიოლოგი და ფარმაციის წარმომადგენელი.
ორიგინალი წყარო ქართულ ენაზე
ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის ეროვნული გაიდლაინი — ჯანდაცვის სამინისტრო
მარტივი ენით
ეს ეროვნული სახელმძღვანელო ადგენს ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის ძირითად პრაქტიკას, რომელიც საქართველოს ყველა სამედიცინო დაწესებულებამ უნდა გამოიყენოს: სტანდარტული სიფრთხილის ზომები ყველა პაციენტისთვის, დამატებითი ზომები სპეციფიკური ინფექციებისას, ხელის ჰიგიენა, ინსტრუმენტების უსაფრთხო დამუშავება და ნარჩენების უსაფრთხო მართვა.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი
ძირითადი ქმედებების ჩამონათვალი
- სტანდარტული სიფრთხილის ზომები ყველა პაციენტთან, ყოველთვის
- ხელის ჰიგიენა ჯანმო-ს ხუთ მომენტში
- გადაცემაზე დაფუძნებული ზომები (კონტაქტური, წვეთოვანი, აეროგენული) ჩვენებისას
- ინსტრუმენტების დამუშავება სპოლდინგის კლასიფიკაციით
- ნარჩენების დახარისხება წარმოქმნის ადგილზე
- პერსონალის სწავლება და შესრულების რეგულარული აუდიტი
საერთაშორისო სახელმძღვანელოები
- ჯანმო-ს სახელმძღვანელო იპკ პროგრამების ძირითადი კომპონენტების შესახებ (2016)
- ჯანმო — იპკ ჯანდაცვაში COVID-19-ის ეჭვის ან დადასტურების დროს
კითხვები და პასუხები
რა არის სტანდარტული სიფრთხილის ზომები?
მინიმალური პრაქტიკა ყველა პაციენტთან: ხელის ჰიგიენა, ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები რისკის მიხედვით, რესპირაციული ჰიგიენა, უსაფრთხო ინექციები, გარემოს დასუფთავება და აღჭურვილობისა და ნარჩენების უსაფრთხო მოპყრობა. იხ. სტანდარტული სიფრთხილის ზომები.
ვინ არის პასუხისმგებელი დაწესებულებაში?
ბრძანება N268-ით მოთხოვნილი იპკ კომიტეტი და პასუხისმგებელი პირი.