დოკუმენტის ტიპი: ძირითადი ჩარჩო კანონი
რეკვიზიტები: „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი (კონსოლიდირებული ვერსია)
მიღების თარიღი: 1997, ცვლილებებით 2023 წლამდე
მოქმედების სფერო: საქართველოს ყველა ჯანდაცვის პროვაიდერი, პაციენტი და სახელმწიფო ორგანო
გამომცემელი: PHIG (მოკლე მიმოხილვა)

„ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი (1997) არის ძირითადი საკანონმდებლო აქტი, რომელიც არეგულირებს საქართველოში ჯანდაცვის მომსახურების ორგანიზებას, დაფინანსებასა და მიწოდებას. დამოუკიდებლობის შემდეგ კანონში არსებითი ცვლილებები შევიდა — ყველაზე მნიშვნელოვანი 2013 წელს, საყოველთაო ჯანდაცვის (UHC) შემოღებისას — და ის განსაზღვრავს პაციენტების, პროვაიდერებისა და სახელმწიფოს უფლება-მოვალეობებს.

კანონის სტრუქტურა

თავი	საგანი	ძირითადი დებულებები
I	ზოგადი დებულებები	ტერმინთა განმარტება; სახელმწიფო ჯანდაცვის პოლიტიკის მიზნები; ჯანდაცვის პრინციპები (საყოველთაობა, თანასწორობა, ხარისხი, ეფექტიანობა)
II	სახელმწიფო გარანტიები ჯანდაცვაში	სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული მომსახურების სამართლებრივი საფუძველი; საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ჩარჩო; სახელმწიფო დაფინანსებით მომსახურების მიღების უფლების მქონე პირთა კატეგორიები
III	ჯანდაცვის ორგანიზება	სამედიცინო დაწესებულებების ტიპები; პირველადი, მეორეული და მესამეული დონეები; გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება; ფსიქიატრიული დაწესებულებები
IV	პაციენტის უფლებები	ინფორმაციის მიღების უფლება; ინფორმირებული თანხმობის უფლება; კონფიდენციალურობა; მკურნალობაზე უარის თქმის უფლება; ღირსების პატივისცემის უფლება — ავსებს „პაციენტის უფლებების შესახებ“ კანონი (იხ. ცალკე გვერდი)
V	ჯანდაცვის პროვაიდერები	ლიცენზირების მოთხოვნები; პროფესიული ქცევის ვალდებულებები; პასუხისმგებლობა სამედიცინო შეცდომისთვის; ვალდებულებები პაციენტის მიმართ
VI	ჯანდაცვის დაფინანსება	სახელმწიფოს ვალდებულებები ჯანდაცვის ხარჯებზე; კერძო დაფინანსება; ჯანმრთელობის დაზღვევა; სოციალური მომსახურების სააგენტოს (SSA) როლი
VII	ხარისხი და უსაფრთხოება	სამედიცინო დაწესებულებების აკრედიტაცია; ხარისხის სავალდებულო გაუმჯობესება; ანგარიშგების ვალდებულებები
VIII	სახელმწიფო ზედამხედველობა	ჯანდაცვის სამინისტროს, ჯანმრთელობის ინსპექციის, NCDC-ისა და RAMA-ს (სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების სააგენტო) საზედამხედველო ფუნქციები

საყოველთაო ჯანდაცვა — სამართლებრივი საფუძველი

2013 წლის ცვლილებებით შემოღებულ იქნა საყოველთაო ჯანდაცვა (UHC) — სახელმწიფო პროგრამა, რომელიც საქართველოს ყველა მცხოვრებს ჯანდაცვის მომსახურების განსაზღვრულ პაკეტს სთავაზობს. პაკეტი მოიცავს: ამბულატორიულ პირველად ჯანდაცვას (ოჯახის ექიმის მომსახურება); გადაუდებელ დახმარებას; გეგმურ ქირურგიას განსაზღვრული ღირებულების ზღვრამდე; განსაზღვრული ქრონიკული დაავადებების მართვას; დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის მომსახურებას; და ვაქცინაციას. დაფინანსება ხორციელდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, სოციალური მომსახურების სააგენტოს (SSA) მეშვეობით, ხელშეკრულების მქონე პროვაიდერებისთვის. UHC-ის პაკეტის მიღმა მომსახურებისთვის კერძო დაზღვევა დაშვებული და წახალისებულია.

ლიცენზირებისა და აკრედიტაციის ჩარჩო

კანონის თანახმად, ყველა სამედიცინო დაწესებულებამ საქმიანობის დაწყებამდე ლიცენზია უნდა მიიღოს სამედიცინო საქმიანობის რეგულირების სააგენტოსგან (RAMA). ლიცენზიები გაიცემა საქმიანობის ტიპის მიხედვით (ამბულატორიული, სტაციონარული, გადაუდებელი, ლაბორატორიული, ვიზუალური დიაგნოსტიკა, ქირურგია, ფსიქიატრია და სხვ.). ამავდროულად, საერთაშორისოდ აღიარებული ორგანოს მიერ ნებაყოფლობითი აკრედიტაცია წახალისებულია, ხოლო ზოგ შემთხვევაში (ცალკეული მომსახურებისთვის UHC პროგრამაში მონაწილეობა) ფაქტობრივად სავალდებულოა. ლიცენზირების დეტალური წესებისთვის იხილეთ დადგენილება №385 სამედიცინო საქმიანობის ლიცენზირების შესახებ.

ჯანდაცვის პასუხისმგებლობა და სამედიცინო შეცდომა

კანონი ადგენს ჯანდაცვის პროვაიდერების სამოქალაქო პასუხისმგებლობას სამედიცინო შეცდომით ან დაუდევრობით მიყენებული ზიანისთვის. მოთხოვნები განიხილება სამოქალაქო სასამართლოებში სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი ჩარჩოს ფარგლებში. საქართველოში არ არსებობს სამედიცინო ზიანის ბრალის გარეშე ანაზღაურების სპეციალური სქემა. სიკვდილის ან მძიმე ზიანის გამომწვევი უხეში დაუდევრობისთვის სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა სისხლის სამართლის კოდექსით დგინდება. კანონი სამედიცინო დაწესებულებებს ავალდებულებს პასუხისმგებლობის დაზღვევას, თუმცა აღსრულება არაერთგვაროვანია. საჩივრებს ჯანდაცვის პროვაიდერების წინააღმდეგ განიხილავს RAMA და სასამართლო სისტემა; 2014 წელს შემოღებული სამედიცინო მედიაციის მექანიზმი მცირე ღირებულების დავების სასამართლოს გარეშე გადაწყვეტის საშუალებას იძლევა.

მარტივი ენით

ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ კანონი საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის საფუძველია. ის განსაზღვრავს პაციენტების, სამედიცინო პერსონალისა და პროვაიდერების უფლება-მოვალეობებს, სახელმწიფოს როლს და ლიცენზირების, ხარისხის მოთხოვნებისა და ისეთი სახელმწიფო პროგრამების სამართლებრივ საფუძველს, როგორიცაა საყოველთაო ჯანდაცვა.

რას ნიშნავს პრაქტიკაში

ვისთვის	რა იცვლება
პაციენტები	მომსახურებაზე წვდომის სახელმწიფო გარანტიები კანონით არის დადგენილი და სახელმწიფო პროგრამებით ხორციელდება.
ექიმები და პროვაიდერები	პროფესიული მოვალეობები, ლიცენზირება და სამედიცინო შეცდომაზე პასუხისმგებლობა ამ ჩარჩოს ეფუძნება.
დაწესებულების მენეჯერები	დაწესებულებები მოქმედებენ ლიცენზიებისა და ნებართვების რეჟიმში და უნდა აკმაყოფილებდნენ ხარისხის მოთხოვნებს.

საერთაშორისო კონტექსტი

კითხვები და პასუხები

მოითხოვს თუ არა კანონი აკრედიტაციას?

ლიცენზირება კანონით სავალდებულოა; 2022 წლიდან მინისტრის ბრძანება სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული საავადმყოფოებისთვის დამოუკიდებელ საერთაშორისო აკრედიტაციასაც მოითხოვს. იხ. აკრედიტაცია საქართველოში.

სად არის ოფიციალური ტექსტი?

საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეზე (matsne.gov.ge), ბმული მოცემულია ამ გვერდის წყაროს ბლოკში.

ორიგინალი წყარო ქართულ ენაზე

„ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი — საკანონმდებლო მაცნე

ქართული წყაროს გახსნა →დამატებითი წყარო →

ორიგინალი ტექსტი ქართულ ენაზეა. ინგლისური თარგმანი ხელმისაწვდომია USAID-ის ჯანდაცვის პროექტებიდან.